Triệu chứng
- Đàn tụt thấp và lệch tông ngay sau khi lên dây
- Xuất hiện tiếng lách cách, lạch cạch hoặc nốt bị rè mới
- Phím lỏng, lắc lư hoặc bộ máy lỏng và ồn hơn
- Vết nứt thấy rõ trên bảng cộng hưởng hoặc lớp sơn thùng đàn
- Kỹ thuật viên thấy chốt lên dây bị lỏng
Nguyên nhân thường gặp
Bảng cộng hưởng co lại
Khi bảng cộng hưởng khô đi, nó mất độ vồng (đường cong nhẹ hướng lên), lực căng dây giảm và cao độ tụt xuống. Khô nghiêm trọng có thể làm bảng nứt.
Bảng chốt bị khô
Bảng chốt giữ chốt lên dây bằng ma sát. Khi gỗ co lại, chốt bám kém chắc hơn và độ lên dây bị tuột.
Mối keo và chi tiết bị lỏng
Gỗ co lại làm lỏng thanh gân, ngựa đàn và các chi tiết bộ máy, gây tiếng lách cách, lạch cạch và tiếng rè.
Nguồn nhiệt ở gần
Lò sưởi, lò sưởi âm tường, máy sưởi, sưởi sàn và nắng trực tiếp làm một bên đàn khô nhanh hơn bên kia.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Dùng một ẩm kế điện tử gần đàn; nếu chỉ số dưới 35%, hãy hành động.
- 2Chạy máy tạo ẩm trong phòng vào mùa sưởi hoặc những đợt dùng điều hòa kéo dài, nhắm tới mức 40–50%.
- 3Để đàn cách máy sưởi, lò sưởi và cửa gió điều hòa ít nhất một mét, và tránh nắng trực tiếp.
- 4Đóng cửa sổ và rèm trong những đợt gió nóng khô và đóng nắp đàn.
- 5Lắng nghe tiếng lách cách hay tiếng rè mới sau những đợt khô hanh và ghi lại chúng phát ra từ nốt nào.
Những việc không nên làm
- Đừng đặt bát hay lọ nước bên trong đàn; nước có thể đổ ra làm gỉ dây hoặc mục gỗ.
- Đừng hướng máy tạo ẩm thẳng vào đàn; nó nên tăng độ ẩm của phòng, chứ không làm ướt cây đàn.
- Đừng đặt đàn trên sàn có sưởi hoặc cạnh lò sưởi.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Đo độ ẩm và thêm máy tạo ẩm cho phòng
- Dời đàn ra xa nguồn nhiệt và cửa gió điều hòa
- Kéo rèm trong những đợt gió nóng khô
- Ghi lại những nốt nào kêu lách cách hoặc rè
Nên gọi kỹ thuật viên
- Vết nứt thấy rõ trên bảng cộng hưởng
- Độ lên dây tuột chỉ trong vài tuần
- Tiếng lách cách hoặc rè không hết
- Phát hiện chốt lên dây lỏng khi lên dây
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên tìm nguồn tiếng rè và tiếng lách cách, dán lại hoặc cố định các chi tiết lỏng, kiểm tra lực giữ của chốt và lên dây khi độ ẩm đã ổn định. Một lần đến thường mất 1–2 giờ. Với đàn đặt trong phòng khó kiểm soát, một hệ thống kiểm soát độ ẩm như Dampp-Chaser tự động bổ sung hơi ẩm vào thời kỳ khô và lấy bớt đi vào thời kỳ ẩm.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.