Triệu chứng
- Một vết nứt thấy rõ chạy dọc thớ gỗ của bảng cộng hưởng
- Tiếng rè hoặc lạch cạch ở một số nốt, đôi khi chỉ khi trời khô
- Tiếng ngân yếu, ngắn so với trước đây
- Một thanh gân dưới bảng đã tách ra khỏi bảng
Nguyên nhân thường gặp
Khô và co rút
Bảng cộng hưởng là gỗ vân sam mỏng. Khi bị khô lặp đi lặp lại, nó co rút theo chiều ngang thớ cho đến khi gỗ nứt ra.
Chu kỳ độ ẩm
Nhiều năm nở ra vào mùa ẩm và co lại vào mùa khô làm các thớ gỗ bị nén và chịu ứng suất.
Tuổi đàn
Qua nhiều thập kỷ, bảng mất dần độ vồng — đường cong nhẹ giúp chống đỡ áp lực của dây — khiến dễ nứt hơn và tiếng đàn kém đi.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Lắng nghe tiếng rè: chơi từng nốt và ghi lại nốt nào kêu lạch cạch.
- 2Kiểm tra xem tiếng rè có nặng hơn vào thời kỳ khô không, điều này chỉ ra bảng hoặc thanh gân.
- 3Tìm đồ vật lỏng trên hoặc trong đàn — chúng cũng gây tiếng rè.
- 4Giữ độ ẩm ổn định ở 40–50% để vết nứt không rộng thêm.
Những việc không nên làm
- Đừng bỏ qua vết nứt gây rè — thanh gân bị bong có thể nặng thêm.
- Đừng tự trám vết nứt bằng keo, bột trét hay băng dính.
- Đừng đặt đàn gần máy sưởi hay cửa gió điều hòa, vì có thể làm vết nứt rộng ra.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Loại trừ đồ vật lỏng là nguồn tiếng rè
- Theo dõi độ ẩm
- Ghi lại nốt nào rè và khi nào
Nên gọi kỹ thuật viên
- Xác định chính xác nguồn tiếng rè
- Dán lại thanh gân hoặc ngựa đàn bị bong
- Chèn nêm gỗ vân sam vào vết nứt
- Đánh giá độ vồng và áp lực dây lên ngựa đàn
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Trước tiên kỹ thuật viên xác nhận vết nứt có thật sự ảnh hưởng đến âm thanh không — nhiều vết nứt thì không. Vết nứt gây rè hoặc thanh gân bị bong thường có thể dán lại hoặc chèn một thanh nêm gỗ vân sam; sửa nhỏ có thể làm tại chỗ trong một lần đến, còn sửa toàn bộ hoặc thay bảng cộng hưởng là một đợt làm lại lớn tại xưởng, chỉ đáng làm với đàn chất lượng cao.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.