Triệu chứng
- Đàn nghe thấp hơn bản thu âm hay các nhạc cụ khác
- Hợp âm nghe chua và quãng tám bị rung rinh
- Một số nốt nghe tệ hơn những nốt khác, nhất là ở âm khu cao
- Đã hơn hai hay ba năm kể từ lần lên dây gần nhất
Nguyên nhân thường gặp
Dây dần tụt thấp theo thời gian
Lực căng dây từ từ giảm và bảng cộng hưởng xê dịch theo mùa. Sau nhiều năm, phần lớn đàn nằm khá xa dưới cao độ chuẩn.
Trôi không đều
Các vùng khác nhau trôi với mức độ khác nhau, nên đàn không chỉ bị thấp mà còn tự lệch với chính nó.
Chu kỳ theo mùa
Mỗi mùa ẩm và mùa khô đẩy cao độ lên rồi xuống; nhiều năm như vậy mà không được điều chỉnh khiến đàn mất ổn định.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Chơi từng phím và ghi lại phím nào bị dính, câm, rè hoặc bị đứt dây.
- 2Mở nắp đàn và tìm dấu hiệu chuột hay mọt, như phân hoặc nỉ bị gặm.
- 3Kiểm tra độ ẩm phòng bằng ẩm kế và giữ gần mức 40–50% trước buổi hẹn.
- 4Nếu bạn biết hãng và số serial của đàn, hãy tra tuổi đàn — điều này giúp kỹ thuật viên lên kế hoạch.
Những việc không nên làm
- Tuyệt đối không tự nâng cao độ hay vặn chốt bằng kìm hoặc cờ lê.
- Đừng mong một lần đến nhanh có thể làm một cây đàn bị bỏ bê lâu năm ổn định hoàn toàn.
- Đừng vội cho rằng đàn vô giá trị — hầu hết đàn đều đáng được kiểm tra ít nhất một lần.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Liệt kê các phím dính, câm hoặc rè
- Kiểm tra côn trùng, chuột bên trong
- Ổn định độ ẩm phòng
- Tra tuổi đàn qua số serial
Nên gọi kỹ thuật viên
- Nâng cao độ để đưa dây về gần A440
- Lên dây tinh chỉnh, thường ở lần đến thứ hai
- Thay dây bị đứt trong khi nâng cao độ
- Đánh giá tình trạng chốt, búa và bộ máy
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên đo xem đàn đang thấp hơn cao độ chuẩn bao nhiêu và tiến hành nâng cao độ — một lượt nhanh kéo mọi dây về gần cao độ — rồi lên dây tinh chỉnh. Buổi này lâu hơn một lần lên dây bình thường, và thường được khuyên lên dây tinh chỉnh thêm một lần vài tuần sau vì khung đàn còn ổn định dưới lực căng mới. Đôi khi dây cũ bị đứt trong lúc nâng cao độ và sẽ được thay.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.