Triệu chứng
- Nốt tắt nhanh và thiếu độ lấp lánh
- Âm khu cao nghe mỏng hoặc nhòe thay vì trong
- Đàn nghe thấp hơn bản thu âm hay các nhạc cụ khác
- Tiếng đàn mềm hơn vào những tháng ẩm
Nguyên nhân thường gặp
Lệch tông và tụt cao độ
Đàn lâu không được lên dây sẽ dần bị thấp xuống, và các dây đồng âm trong mỗi nốt không còn khớp nhau, làm mất độ trong.
Búa mòn hoặc quá mềm
Nỉ búa bị lõm rãnh và dẹt đi khi chơi, hoặc có thể đã bị làm mềm quá mức, cho ra âm thanh bí.
Độ ẩm
Không khí ẩm làm nỉ và bảng cộng hưởng nở ra, khiến tiếng đàn bị chết và bộ máy chậm đi.
Căn phòng và cách đặt đàn
Thảm, rèm dày, ghế sofa và đàn kê sát một bức tường mềm đều hút bớt tần số cao.
Đang bật chế độ tập luyện
Trên nhiều đàn piano đứng, pedal giữa hạ một dải nỉ vào giữa búa và dây, làm đàn rất bí tiếng.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Đảm bảo pedal giữa không bị khóa sang một bên; trên đàn piano đứng, chế độ giảm tiếng này hay bị để quên.
- 2Mở nắp đàn (và nắp trên của đàn piano đứng) rồi so sánh âm thanh.
- 3Kéo đàn ra cách tường vài centimét và kiểm tra không có gì dựa vào đàn.
- 4Đo độ ẩm phòng bằng ẩm kế; mức nên giữ là khoảng 40 đến 55 phần trăm.
- 5Xem lần cuối đàn được lên dây là khi nào; nếu đã hơn một năm, hãy bắt đầu bằng việc lên dây.
Những việc không nên làm
- Đừng tự giũa, chà nhám hay làm cứng búa; chỉnh âm sắc đòi hỏi được đào tạo và không thể đảo ngược nếu làm sai.
- Đừng tháo nỉ hay chi tiết ra khỏi bộ máy để tiếng đàn sáng hơn.
- Đừng đặt máy sưởi hay máy hút ẩm thổi thẳng vào đàn.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Tắt chế độ giảm tiếng khi tập
- Mở nắp đàn và kéo đàn ra khỏi tường
- Kiểm soát độ ẩm phòng
Nên gọi kỹ thuật viên
- Lên dây và nâng cao độ
- Chỉnh âm sắc búa để lấy lại độ sáng
- Giũa hoặc thay búa đã mòn
- Kiểm tra bảng cộng hưởng và bộ giảm âm
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên trước tiên lên dây đưa đàn về đúng cao độ, sau đó chỉnh âm sắc búa: giũa lớp nỉ bị lõm rãnh về đúng hình dạng và điều chỉnh độ đặc của nỉ để âm thanh đều và trong. Lên dây mất khoảng 1 đến 2 giờ; chỉnh âm sắc có thể làm trong cùng lần đến hoặc lần sau.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.