Triệu chứng
- Phím nhấn xuống bình thường nhưng nảy lên chậm hoặc chỉ lên được một phần
- Một số phím nặng hoặc cứng hơn những phím khác, thường ở giữa bàn phím
- Tình trạng nặng hơn vào mùa hè hoặc sau những tuần mưa, và đỡ hơn khi trời khô
- Phím cọ hoặc vướng vào phím bên cạnh hay vào thanh gỗ phía trước bàn phím
Nguyên nhân thường gặp
Nỉ lót phím bị nở
Mỗi phím xoay quanh các chốt kim loại có lót những miếng nỉ nhỏ. Trong không khí ẩm, gỗ và nỉ nở ra, bó chặt vào chốt nên phím nảy lên chậm.
Phím cọ vào thanh chắn phím hoặc nắp phím
Thanh gỗ chạy dọc phía trước bàn phím (thanh chắn phím) hoặc nắp phím có thể cong vênh hay xê dịch và cọ vào đầu phím.
Dị vật dưới hoặc giữa các phím
Đồng xu, bút chì, kẹp giấy, vụn bánh và đồ chơi của trẻ là những thủ phạm thường gặp. Bất cứ thứ gì kẹt giữa các phím hay dưới khung phím đều có thể làm phím bị ghì lại.
Đổ nước hoặc cặn đường
Đồ uống đổ lên phím để lại cặn dính các phím vào nhau và còn có thể làm gỗ bên dưới nở ra.
Phím cong vênh hoặc chi tiết bộ máy bị mòn
Ít gặp hơn, chính phím đàn bị cong vênh hoặc một chi tiết trong bộ máy bị kẹt. Trường hợp này cần kỹ thuật viên chẩn đoán.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Đo độ ẩm phòng bằng một chiếc ẩm kế rẻ tiền. Mức lý tưởng là 40-50% độ ẩm tương đối; trên khoảng 60% thì phím dính rất thường gặp.
- 2Dùng đèn pin soi vào khe giữa phím bị dính và các phím bên cạnh, nhẹ nhàng lấy ra những gì nhìn thấy bằng một tấm thẻ mỏng, không dùng dụng cụ kim loại.
- 3Nhấn phím ở phía trước và ở phía sau gần nắp phím. Nếu chỉ dính khi nhấn phía trước, có thể phím đang cọ vào thanh chắn phím.
- 4Ghi lại chính xác những phím nào bị dính và tình trạng có thay đổi theo thời tiết không. Việc này giúp kỹ thuật viên tiết kiệm thời gian.
- 5Chạy máy hút ẩm hoặc chế độ khô (Dry) của máy điều hòa vài ngày và xem phím có nhẹ hơn không.
Những việc không nên làm
- Đừng xịt WD-40, bình xịt silicon hay bất kỳ loại dầu nào vào bàn phím. Chúng thấm vào nỉ, hút bụi và khiến tình trạng tệ hơn.
- Đừng dùng dao hay tua vít nạy phím lên; bạn có thể làm mẻ mặt phím hoặc nứt phím.
- Đừng tháo thanh chắn phím hay bộ máy của đàn grand piano nếu không biết cách; các chi tiết rất dễ hỏng hoặc lệch vị trí.
- Đừng hong khô đàn bằng máy sưởi hay máy sấy tóc chĩa thẳng vào đàn.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Giảm độ ẩm phòng bằng máy hút ẩm hoặc điều hòa
- Lấy đồng xu hay bút chì nhìn thấy được giữa các phím
- Lau ngay vết nước đổ nhẹ trên mặt phím
- Theo dõi phím nào bị dính và vào lúc nào
Nên gọi kỹ thuật viên
- Phím vẫn chậm sau khi phòng đã khô
- Nhiều phím bị dính cùng lúc
- Nước đổ chảy xuống giữa các phím
- Phím cọ vào thanh chắn phím hoặc cọ vào nhau
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên dùng dụng cụ chuyên dụng để nới nỉ lót bị nở, chỉnh hoặc chêm lại thanh chắn phím và lấy dị vật dưới phím ra. Với đàn piano đứng, việc này thường mất 15-45 phút và hay được làm luôn trong buổi lên dây định kỳ. Hư hỏng do đổ nước hoặc phím cong vênh mất nhiều thời gian hơn và có thể phải tháo bộ máy ra.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.