Triệu chứng
- Phím trở lên chậm sau khi bạn nhả tay, đôi khi chỉ lên được một phần
- Nốt lặp lại nhanh bị mất tiếng hoặc không đều
- Bàn phím cảm giác nặng hơn trước
- Tình trạng tệ hơn vào những tuần ẩm hoặc sau khi đàn lâu không được chơi
Nguyên nhân thường gặp
Độ ẩm và gỗ bị nở
Hơi ẩm làm nỉ lót phím và các chi tiết gỗ của bộ máy nở ra, khiến ma sát tăng lên ở mọi chỗ cùng lúc.
Trục xoay bị chặt
Mỗi búa, cần đẩy và bộ giảm âm xoay quanh một chốt nhỏ trong lỗ có lót nỉ. Khi nỉ nở hoặc bẩn, chi tiết chuyển động ì ạch và kéo phím chậm lại.
Lò xo yếu hoặc chỉnh sai
Đàn piano đứng dựa vào những lò xo nhỏ để đưa búa và bộ giảm âm trở về. Ở đàn grand piano, lò xo lặp nốt cần đúng lực căng để lặp nốt nhanh.
Bộ máy mòn hoặc lâu không bảo dưỡng
Nỉ bị nén dẹt, bụi bẩn và hàng chục năm không cân chỉnh khiến bộ máy chậm và không đều.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Kiểm tra độ ẩm bằng ẩm kế và đưa phòng về mức 40-50% trong một tuần.
- 2Thử từng phím thật chậm và đánh dấu những phím bị chậm; để ý xem chúng có nằm gần nhau không.
- 3Chơi lại các phím chậm sau khi đàn đã được chơi một lúc: nếu chúng khá hơn khi chơi, nguyên nhân nhiều khả năng là ma sát.
- 4Đảm bảo không có gì trên giá nhạc, nắp đàn hay nắp phím đè lên phím hoặc bộ máy.
Những việc không nên làm
- Đừng tra dầu hay xịt vào bộ máy; các khớp xoay được lót nỉ và chất bôi trơn sẽ làm hỏng chúng.
- Đừng uốn lò xo hay vặn ốc trong bộ máy nếu chưa được đào tạo.
- Đừng để đàn đóng kín, không chơi trong phòng nóng ẩm hàng tháng trời.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Kiểm soát độ ẩm trong phòng
- Chơi đàn thường xuyên
- Ghi lại những phím nào bị chậm
Nên gọi kỹ thuật viên
- Phím vẫn chậm khi phòng đã khô
- Nốt lặp lại bị mất tiếng trên đàn grand piano
- Cả bàn phím nặng và không đều
- Búa hoặc bộ giảm âm chuyển động ì ạch
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên nới nỉ lót phím, làm trơn các trục xoay bị chặt, kiểm tra lò xo và, khi cần, cân chỉnh bộ máy để mọi phím trở về đều nhau. Vài phím có thể xong trong chưa đến một giờ; nới và cân chỉnh toàn bộ bộ máy là việc lớn hơn, mất vài giờ, đôi khi qua nhiều lần đến.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.