Triệu chứng
- Tiếng cót két hoặc kẽo kẹt mỗi lần bạn đạp hoặc nhả pedal
- Tiếng lộc cộc hoặc tiếng gõ khi pedal trở lên
- Tiếng kêu thay đổi khi bạn đạp pedal nửa chừng
- Tiếng cót két bắt đầu sau khi chuyển đàn hoặc thay sàn nhà
Nguyên nhân thường gặp
Khớp xoay bị khô
Cần pedal và các thanh truyền động xoay quanh chốt và bạc lót, lâu ngày bị khô và bắt đầu kêu cót két.
Đệm nỉ hoặc da bị mòn
Những miếng đệm nỉ và da nhỏ ngăn kim loại và gỗ chạm vào nhau. Khi chúng mòn hoặc rơi ra, các chi tiết kêu lách cách, lộc cộc hoặc cót két.
Ốc và giá đỡ bị lỏng
Rung động làm lỏng các con ốc giữ hộp pedal, giá pedal (lyre) hoặc hệ truyền động, khiến các chi tiết cọ vào nhau và kêu kẽo kẹt.
Lò xo và điểm tiếp xúc
Lò xo hồi hoặc chỗ thanh truyền gặp cần pedal có thể cọ xát và kêu cót két, nhất là sau khi chuyển đàn.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Đạp từng pedal thật chậm để tìm xem pedal nào kêu, và lắng nghe xem tiếng ở gần sàn hay bên trong thùng đàn.
- 2Với đàn piano đứng, tháo tấm ván phía dưới mặt trước (thường giữ bằng kẹp lò xo hoặc then xoay) và quan sát các thanh, cần truyền động trong khi có người đạp pedal.
- 3Với đàn grand piano, nhìn giá pedal dưới đàn: kiểm tra các thanh chống giá pedal áp sát sàn và ốc giá pedal được siết chặt.
- 4Siết bằng tay mọi con ốc lỏng rõ ràng ở hộp pedal hoặc giá pedal với tua vít đúng cỡ, không dùng sức quá mạnh.
- 5Xem có miếng đệm nỉ hay da nào rơi xuống đáy thùng đàn không; giữ lại cho kỹ thuật viên.
Những việc không nên làm
- Đừng xịt WD-40, dầu hay silicon vào đàn — chúng nhỏ giọt lên nỉ, bám bụi và có thể lan vào bộ máy.
- Đừng uốn thanh pedal hay lò xo để hết tiếng kêu; việc đó làm thay đổi cách pedal hoạt động và có thể khiến bộ giảm âm không nâng lên đúng.
- Đừng tháo giá pedal của đàn grand piano khi không có gì đỡ; nó giữ một phần hệ thống pedal và phải được lắp lại đúng cách.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Tìm xem pedal nào phát ra tiếng kêu
- Siết con ốc lỏng rõ ràng ở giá pedal hoặc giá đỡ
- Chỉnh thanh chống giá pedal của đàn grand piano
- Nhặt lại các miếng đệm nỉ bị rơi
Nên gọi kỹ thuật viên
- Làm sạch và bôi trơn khớp xoay bằng sản phẩm phù hợp
- Thay nỉ và da đã mòn
- Sửa lò xo và bạc lót kêu
- Cân chỉnh pedal để hoạt động êm
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên lần theo tiếng kêu, làm sạch khớp xoay và chỉ bôi chất bôi trơn chuyên dụng cho đàn piano ở chỗ kim loại tiếp xúc kim loại, thay đệm nỉ và da đã mòn, và siết lại hoặc thay bạc lót cho các chi tiết lỏng. Với đàn grand piano, thanh chống giá pedal và thanh pedal được chỉnh cùng lúc. Việc này thường nhanh, khoảng 30–60 phút, và dễ kết hợp với một buổi lên dây định kỳ.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.