Triệu chứng
- Các phím có màu kem, vàng hoặc màu không đều so với nhau
- Những mảng sẫm hơn ở chỗ ngón tay chơi nhiều nhất, hoặc vệt theo thớ
- Những đường mảnh hoặc vết nứt nhỏ trên bề mặt phím
- Mặt phím bị sứt mẻ, bong mép hoặc bị mất
Nguyên nhân thường gặp
Ngà bị để trong tối
Ngà thật ngả vàng khi nắp phím đóng trong thời gian dài. Ánh sáng ban ngày dịu nhẹ làm chậm và phần nào đảo ngược quá trình này.
Nhựa lão hóa
Mặt phím celluloid và acrylic đời cũ đổi màu do tuổi, nhiệt, khói thuốc lá và dầu mỡ nhà bếp, và không thể đảo ngược.
Bụi bẩn và dầu da tay
Một lớp bẩn tích tụ ở vùng chơi nhiều, nhất là giữa bàn phím, trông giống như bị ngả vàng.
Dùng sai chất tẩy rửa
Cồn, dung môi và chất tẩy mạnh có thể ăn mòn nhựa và làm ố hoặc nứt ngà.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Nhìn mép trước và bề mặt một phím trắng: ngà thường có thớ mảnh và một đường nối thấy rõ giữa phần đầu và phần đuôi; nhựa đồng nhất, không có đường nối.
- 2Lau bằng khăn mềm thấm thật ít nước với một giọt nước rửa chén dịu nhẹ, từng phím một, lau từ trước ra sau.
- 3Lau khô từng phím ngay bằng một khăn thứ hai để nước không chảy xuống hai bên vào thân phím gỗ.
- 4Dùng khăn riêng cho phím đen và phím trắng để màu đen không lem sang.
- 5Mở nắp phím vào ban ngày để ngà nhận ánh sáng gián tiếp, nhưng giữ đàn tránh nắng trực tiếp.
Những việc không nên làm
- Đừng dùng thuốc tẩy, cồn, aceton, kem đánh răng hay bình xịt gia dụng lên mặt phím.
- Đừng xịt bất cứ thứ gì trực tiếp lên phím; chất lỏng có thể thấm qua khe phím vào bộ máy.
- Đừng để đàn dưới nắng trực tiếp để làm trắng phím; nắng làm hỏng lớp sơn và có thể làm nứt ngà.
- Đừng dán mặt phím bị bong bằng keo con voi (keo 502); keo làm ố và khiến việc sửa sau này khó hơn.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Bụi bẩn thông thường và dấu vân tay
- Ngà ngả vàng nhẹ và đều
- Lau chùi định kỳ vài tuần một lần
Nên gọi kỹ thuật viên
- Mặt phím sứt mẻ, nứt hoặc bong mép
- Mất mặt phím hoặc các phím lệch màu rõ rệt
- Thay toàn bộ mặt phím nhựa đã mòn
- Tư vấn về quy định ngà voi trước khi bán đàn
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên có thể dán lại mặt phím bị bong, vá chỗ sứt mẻ, hoặc thay từng mặt phím hay cả bộ bằng vật liệu acrylic hiện đại hoặc ngà giả. Dán lại vài mặt phím mất chưa đến một giờ; bọc lại cả bàn phím thường làm tại xưởng và mất vài ngày.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.