Triệu chứng
- Phân trên sàn phím, dưới phím hoặc ở đáy thùng đàn
- Nỉ trên búa, bộ giảm âm hoặc nỉ lót phím bị gặm hay mỏng đi
- Lỗ nhỏ trên nỉ, ấu trùng mọt, kén hoặc tơ
- Mùi ẩm mốc hoặc mùi khai như amoniac khi mở nắp đàn
- Phím bị dính, kêu lách cách hoặc không còn chơi bình thường
Nguyên nhân thường gặp
Chuột làm tổ bên trong
Phần dưới của đàn piano đứng tối, yên tĩnh và đầy nỉ, len, những thứ chuột dùng để làm tổ. Nước tiểu của chuột còn ăn mòn các chi tiết kim loại.
Mọt quần áo ăn nỉ
Ấu trùng mọt ăn nỉ len trong búa, bộ giảm âm và nỉ lót, nhất là ở những cây đàn ít được chơi.
Không sử dụng trong thời gian dài
Một cây đàn đóng kín hàng tháng trời trong nhà kho, tầng hầm hoặc căn hộ bỏ trống là dễ bị xâm nhập nhất.
Những gì bạn có thể tự kiểm tra an toàn
- 1Tháo tấm ván dưới hoặc mở nắp đàn và soi đèn pin tìm phân, vật liệu làm tổ và nỉ bị gặm.
- 2Kiểm tra búa và các dải nỉ ở đuôi phím xem có lỗ thủng hay mảng trơ trụi không.
- 3Xử lý chuột, mọt trong phòng: đặt bẫy bên ngoài đàn, bịt các khe hở, hoặc thuê dịch vụ diệt côn trùng.
- 4Hút bụi vụn rời ở đáy thùng đàn bằng đầu hút có chổi mềm, đeo găng tay và khẩu trang.
- 5Chơi đàn thường xuyên và mở đàn ra vài tháng một lần; có hoạt động sẽ khiến mọt tránh xa.
Những việc không nên làm
- Đừng đặt bả độc, long não hay thuốc diệt côn trùng bên trong đàn hoặc gần bộ máy; chúng để lại cặn và mùi, và một số làm hỏng nỉ và lớp sơn.
- Đừng tự hút bụi hay chải búa và các chi tiết bộ máy; chúng rất dễ bị lệch.
- Đừng bỏ qua phân chuột: nước tiểu chuột ăn mòn dây và chốt, và hư hại sẽ tiếp tục lan rộng.
Tự xử lý hay gọi thợ
Thường bạn tự xử lý được
- Soi đèn pin kiểm tra bên trong
- Hút bụi vụn ở đáy thùng đàn
- Đặt bẫy trong phòng, bên ngoài đàn
- Mở và chơi đàn thường xuyên
Nên gọi kỹ thuật viên
- Nỉ búa hoặc nỉ giảm âm bị gặm hay bị mọt ăn
- Tổ chuột bên trong bộ máy hoặc khung phím
- Phím không còn kêu sau khi bị xâm nhập
- Mùi nặng hoặc ăn mòn do nước tiểu
Kỹ thuật viên sẽ làm gì
Kỹ thuật viên tháo bộ máy và phím ra, làm sạch và khử trùng bên trong thùng đàn, và thay nỉ lót, nỉ giảm âm hoặc nỉ búa bị gặm khi cần. Làm sạch nhẹ và thay vài miếng nỉ thường mất vài giờ; hư hại nặng có thể cần sửa tại xưởng trong vài ngày. Sau đó đàn được cân chỉnh và lên dây.
Dây của một cây đàn piano chịu tổng lực căng khoảng 18–20 tấn. Nếu việc sửa chữa đòi hỏi tháo bộ máy, vặn chốt lên dây hay làm việc gần dây đàn, hãy để kỹ thuật viên làm.