Symptomen
- Een toets gaat normaal omlaag, maar komt langzaam of maar half terug
- Een paar toetsen voelen zwaarder of stroever aan dan de rest, vaak in het midden van het klavier
- Het probleem wordt erger in de zomer of na regenachtige weken en wordt beter bij droog weer
- Een toets schuurt of blijft haken aan de toets ernaast of aan de houten lijst voor de toetsen
Mogelijke oorzaken
Opgezwollen toetsbussen
Elke toets draait om metalen pennen die bekleed zijn met kleine vilten bussen. In vochtige lucht zwellen hout en vilt op en klemmen ze de pennen te strak vast, waardoor de toets langzaam terugkomt.
Toets schuurt langs de voorlijst of toetsenklep
De houten lijst voor de toetsen (de voorlijst) of de toetsenklep kan kromtrekken of verschuiven en langs de voorkant van de toetsen schuren.
Vuil onder of tussen de toetsen
Munten, potloden, paperclips, kruimels en speelgoed zijn de gebruikelijke boosdoeners. Alles wat tussen de toetsen of onder het toetsenraam klem zit, kan een toets afremmen.
Gemorste vloeistof of suikerresten
Een drankje dat over de toetsen is gemorst, laat resten achter die toetsen aan elkaar plakken en kan ook het hout eronder laten opzwellen.
Kromgetrokken toets of versleten mechaniekonderdelen
Minder vaak is de toets zelf kromgetrokken of klemt er een onderdeel in de mechaniek. Dat moet een technicus vaststellen.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Meet de kamer met een goedkope hygrometer. Streef naar 40-50% relatieve luchtvochtigheid; boven ongeveer 60% komen plakkende toetsen vaak voor.
- 2Kijk met een zaklamp tussen de plakkende toets en zijn buren en haal alles wat je ziet voorzichtig weg met een dun kaartje, niet met metalen gereedschap.
- 3Druk de toets in aan de voorkant en achteraan bij de toetsenklep. Plakt hij alleen aan de voorkant, dan schuurt hij misschien langs de voorlijst.
- 4Noteer precies welke toetsen plakken en of dat verandert met het weer. Dat scheelt de technicus tijd.
- 5Laat een paar dagen een luchtontvochtiger of de droogstand van de airco draaien en kijk of de toetsen losser worden.
Wat je niet moet doen
- Spuit geen WD-40, siliconenspray of olie in het klavier. Het trekt in het vilt, trekt stof aan en maakt het probleem erger.
- Wrik toetsen niet omhoog met een mes of schroevendraaier; je kunt de toetsbelegging beschadigen of de toets laten barsten.
- Haal de voorlijst of de mechaniek van een vleugel er niet uit als je niet weet hoe dat moet; onderdelen raken makkelijk beschadigd of verschoven.
- Droog de piano niet met een kachel of föhn die erop gericht is.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- De luchtvochtigheid verlagen met een luchtontvochtiger of airco
- Een zichtbare munt of potlood tussen de toetsen weghalen
- Een klein beetje gemorste vloeistof meteen van de toetsen vegen
- Bijhouden welke toetsen plakken en wanneer
Bel een technicus
- Toetsen blijven traag als de kamer droog is
- Veel toetsen plakken tegelijk
- Gemorste vloeistof is tussen de toetsen gelopen
- Toetsen schuren langs de voorlijst of langs elkaar
Wat een technicus doet
Een technicus maakt de opgezwollen bussen weer soepel met speciaal gereedschap, stelt de voorlijst bij of legt er iets onder en haalt vuil onder de toetsen weg. Bij een piano duurt dat meestal 15-45 minuten en vaak gebeurt het tijdens een gewone stembeurt. Schade door gemorste vloeistof of kromgetrokken toetsen kost meer tijd en dan moet de mechaniek er soms uit.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.