Symptomen
- Sommige witte of zwarte toetsen staan hoger of lager dan hun buren
- De diepgang verschilt, zodat je sommige toetsen dieper moet indrukken voordat ze klinken
- De lijn van het klavier ziet er golvend uit als je er van opzij langs kijkt
- Door de ongelijke aanslag is zacht spelen moeilijk te beheersen
Mogelijke oorzaken
Samengedrukte viltringetjes voor en in het midden
Elke toets rust op viltringetjes met papieren vulringetjes. Na jaren spelen worden die niet overal even snel samengedrukt, zodat de toetsen uit het lood raken.
Wisselende luchtvochtigheid
Hout en vilt zwellen op en krimpen met de seizoenen, waardoor de toetshoogte verandert en het toetsenraam licht kan kromtrekken.
Versleten vilt in de mechaniek
Versleten hamernoten, vangers en piloten veranderen hoe ver elke toets gaat voordat de hamer aanslaat.
Verhuizing of een stoot tegen het toetsenraam
Door een verhuizing of een stoot tegen het klavier kan het toetsenraam verschuiven, zodat het niet meer vlak op de klavierbodem ligt.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Leg een rechte liniaal over de toetsen om te zien welke hoog of laag staan.
- 2Kijk of er een munt, potlood of ander voorwerp onder of tussen de lage of hoge toetsen ligt.
- 3Controleer de luchtvochtigheid in de kamer en kijk of de ongelijkheid verandert met het seizoen.
- 4Noteer of het om één toets, een groepje of het hele klavier gaat; een plotselinge verandering na een verhuizing wijst op een verschoven toetsenraam.
Wat je niet moet doen
- Druk hoge toetsen niet omlaag om ze recht te krijgen en forceer lage toetsen niet omhoog.
- Leg zelf geen vulringetjes onder toetsen; met de verkeerde dikte raken diepgang en regulatie ontregeld.
- Draai de schroeven waarmee het toetsenraam vastzit niet los.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- Vuil onder een toets opsporen
- De luchtvochtigheid het hele jaar stabiel houden
- Bijhouden welke toetsen ongelijk staan
Bel een technicus
- Het klavier waterpas stellen met papieren ringetjes
- De diepgang van de toetsen gelijk zetten
- Een verschoven toetsenraam weer goed plaatsen
- Volledige regulatie van de mechaniek
Wat een technicus doet
Een technicus stelt de toetsen waterpas door dunne papieren ringetjes onder de middenbalk van elke toets toe te voegen of weg te halen, zet de diepgang met ringetjes op de voorbalk en stelt de piloten bij, zodat de mechaniek gelijkmatig reageert. Een klavier waterpas stellen duurt meestal 1-3 uur en wordt vaak gecombineerd met regulatie.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.