Symptomen
- Toetsen zien er crèmekleurig, geel of onderling ongelijk van kleur uit
- Donkere plekken waar het meest gespeeld wordt, of strepen langs de nerf
- Fijne lijntjes of kleine barstjes in het toetsoppervlak
- Toetsbeleggen die afgebrokkeld zijn, aan de randen loslaten of ontbreken
Mogelijke oorzaken
Ivoor dat in het donker staat
Echt ivoor wordt geel als de toetsenklep lange tijd dicht blijft. Zacht daglicht vertraagt die verandering en draait haar deels terug.
Verouderde kunststof
Oudere toetsbeleggen van celluloid en acryl verkleuren door ouderdom, warmte, sigarettenrook en keukenvet, en dat is niet terug te draaien.
Vuil en huidvet
Op de plek waar gespeeld wordt, vooral in het midden van het klavier, bouwt zich een laagje vuil op dat op vergeling lijkt.
Verkeerde schoonmaakmiddelen
Alcohol, oplosmiddelen en agressieve reinigers kunnen kunststof aantasten en ivoor verkleuren of laten barsten.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Kijk naar de voorkant en het oppervlak van een witte toets: ivoor heeft meestal een fijne nerf en een zichtbare naad tussen het voorste en achterste deel; kunststof is egaal en heeft geen naad.
- 2Maak schoon met een zachte doek die heel licht bevochtigd is met water en een druppel mild afwasmiddel, toets voor toets, van voor naar achter.
- 3Droog elke toets meteen af met een tweede doek, zodat er geen vocht langs de zijkanten in het hout van de toets loopt.
- 4Gebruik aparte doeken voor de zwarte en witte toetsen, zodat de zwarte kleurstof niet afgeeft.
- 5Laat de toetsenklep overdag open, zodat ivoor indirect licht krijgt, maar houd de piano uit de directe zon.
Wat je niet moet doen
- Gebruik geen bleekmiddel, alcohol, aceton, tandpasta of huishoudsprays op de toetsbeleggen.
- Spuit niets rechtstreeks op de toetsen; vloeistof kan ertussen in de mechaniek lopen.
- Zet de piano niet in de volle zon om de toetsen witter te maken; dat beschadigt de lak en kan ivoor laten barsten.
- Lijm losse toetsbeleggen niet met secondelijm; die geeft vlekken en maakt een latere reparatie lastiger.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- Algemeen vuil en vingerafdrukken
- Lichte, gelijkmatige vergeling van ivoor
- Gewoon om de paar weken schoonmaken
Bel een technicus
- Afgebrokkelde, gebarsten of loslatende toetsbeleggen
- Ontbrekende toetsbeleggen of toetsen die erg van elkaar verschillen
- Een versleten kunststof klavier helemaal vervangen
- Advies over regels voor ivoor voordat je verkoopt
Wat een technicus doet
Een technicus kan losse toetsbeleggen opnieuw lijmen, afgebrokkelde stukjes herstellen of losse of complete sets toetsbeleggen vervangen door modern acryl of imitatie-ivoor. Een paar beleggen opnieuw lijmen duurt minder dan een uur; een heel klavier opnieuw beleggen gebeurt meestal in de werkplaats en duurt een paar dagen.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.