Symptomen
- Toetsen die in de zomer plakken, langzaam terugkomen of zwaarder aanvoelen
- De toonhoogte stijgt en de piano raakt kort na een stembeurt ontstemd
- Roest op snaren, stempennen of andere metalen onderdelen
- Een muffe geur, schimmelplekjes of opgezwollen fineer op de kast
- Een gedempte klank of een trage, minder direct reagerende aanslag
Mogelijke oorzaken
Opgezwollen toetsbussen
De lakenbussen die elke toets geleiden, nemen vocht op en klemmen zich om de geleidepennen, zodat toetsen plakken of langzaam omhoog komen.
Opzwellende zangbodem
Een vochtige zangbodem drukt omhoog tegen de snaren en verhoogt hun spanning, zodat de piano te hoog komt te staan, ongelijkmatig over het hele bereik.
Corrosie van metalen onderdelen
Voortdurend vocht, vooral zilte zeelucht, laat snaren en stempennen roesten. Roestige snaren klinken dof en breken makkelijker tijdens het stemmen.
Opgezwollen vilt in de mechaniek
Het vilt in de hele mechaniek en de hamers zuigt vocht op, wat de wrijving verhoogt en de klank van de hamers doffer maakt.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Zet een digitale hygrometer naast de piano en kijk er een week lang 's ochtends en 's avonds op; streef naar 40–50% relatieve luchtvochtigheid.
- 2Laat op vochtige dagen een luchtontvochtiger of de droogstand van je airco draaien in de pianokamer, met deuren en ramen dicht.
- 3Zet de piano uit de buurt van buitenmuren, ramen, de keuken en de badkamer, en houd hem uit de directe zeewind.
- 4Houd de klep en de toetsenklep dicht als je niet speelt, zodat er minder snel vocht binnenkomt.
- 5Schijn met een zaklamp op de snaren en stempennen en kijk of je oranje roest of witte schimmel ziet.
Wat je niet moet doen
- Spuit geen WD-40 of andere olie in de mechaniek of op de snaren; het verpest het vilt en trekt vuil aan.
- Droog de piano niet snel met een kachel of föhn; snel drogen kan de zangbodem laten barsten en lijmverbindingen losmaken.
- Zet geen rijst, zout of vochtvreters in de piano; ze kunnen omvallen en lekken.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- De luchtvochtigheid meten en een luchtontvochtiger laten draaien
- De piano tegen een binnenmuur zetten
- De klep dichthouden en de kast droog afnemen
- Eén toets die alleen op heel vochtige dagen plakt
Bel een technicus
- Meerdere toetsen plakken of komen langzaam terug
- Zichtbare roest op snaren of stempennen
- Schimmel in de kast of op de hamers
- Een piano die zijn stemming niet langer dan een paar weken vasthoudt
Wat een technicus doet
Een technicus maakt opgezwollen toetsbussen soepel, maakt trage mechaniekonderdelen vrij en controleert snaren en pennen op corrosie; plakkende toetsen soepel maken duurt meestal 1–2 uur. Als de kamer moeilijk te regelen is, houdt een ingebouwd vochtregelsysteem zoals Dampp-Chaser de piano zelf op een stabiel niveau. Zodra de luchtvochtigheid stabiel is, blijft een stemming veel langer goed.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.