Symptomen
- De piano klinkt een paar weken na het stemmen alweer vals
- Hij klinkt in het ene seizoen beter dan in het andere
- Bepaalde tonen of een heel gedeelte blijven verlopen
- Losse tonen zakken, ook als de rest goed blijft
Mogelijke oorzaken
Schommelende luchtvochtigheid
De zangbodem zwelt op bij vochtig weer en krimpt bij droog weer, waardoor de toonhoogte omhoog en omlaag gaat. Dit is de meest voorkomende reden en het geldt voor elke piano.
Een recente grote verandering in toonhoogte
Stond de piano ver onder de juiste toonhoogte, dan komt er bij het optrekken veel extra spanning op het frame. De snaren en het hout hebben tijd nodig, vaak een tweede stembeurt, voordat ze zich zetten.
Losse stempennen
Bij oudere piano's kan het hout van het stemblok zijn grip op de stempennen verliezen, zodat losse snaren weer zakken.
Nieuwe snaren of een nieuwe piano
Nieuwe snaren blijven maandenlang uitrekken, en nieuwe piano's hebben in het eerste jaar meerdere stembeurten nodig voordat ze stabiel zijn.
Intensief gebruik
Elke dag hard spelen, zoals op scholen of in studio's, laat de stemming geleidelijk sneller verlopen dan licht gebruik thuis.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Zet een hygrometer naast de piano en houd de relatieve luchtvochtigheid tussen 40% en 50%, zo nodig met een luchtontvochtiger of luchtbevochtiger.
- 2Zet de piano uit de buurt van airco-roosters, ramen, radiatoren en direct zonlicht.
- 3Noteer welke tonen verlopen: een heel gebied wijst op het klimaat, een paar losse tonen op losse pennen.
- 4Houd bij hoe lang elke stembeurt meegaat en in welk seizoen, en deel dat met je technicus.
- 5Houd de airco of verwarming op een constante stand in plaats van hem steeds vol aan en uit te zetten.
Wat je niet moet doen
- Draai nooit zelf aan de stempennen met een tang of sleutel; je kunt pennen verbuigen of snaren breken.
- Giet geen 'pennenvastzetter' of secondelijm in het stemblok zonder dat een technicus ernaar heeft gekeken.
- Sla geen stembeurten over om de piano te 'sparen'; lange pauzes maken elke stemming minder stabiel.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- De luchtvochtigheid in de kamer meten en regelen
- De piano verplaatsen, weg van roosters en zon
- Bijhouden welke tonen verlopen en wanneer
- Airco en verwarming constant houden
Bel een technicus
- Het draaimoment van de stempennen testen
- Toonhoogtecorrectie plus een fijnstemming later
- Een vochtregelsysteem in de piano inbouwen
- Een behandeling van het stemblok of dikkere pennen voor zakkende tonen
Wat een technicus doet
Een technicus controleert tijdens het stemmen het draaimoment van de stempennen en let op tonen die niet blijven staan. Stond de piano ver van de juiste toonhoogte, reken dan op een toonhoogtecorrectie en een tweede stembeurt een paar weken later. Voor piano's die sterk op het klimaat reageren, kan in een uur of twee een vochtregelsysteem in de piano worden ingebouwd; voor slippende pennen zijn soms dikkere pennen of werk aan het stemblok nodig.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.