Symptomen
- Een harde knal of twang, soms terwijl niemand aan het spelen was
- Eén toon klinkt ineens dunner, zwakker of vals ten opzichte van zichzelf
- Een bastoon wordt bijna stil of geeft een doffe bonk
- Er is een losse snaar te zien in de piano, of die rammelt tegen andere snaren
Mogelijke oorzaken
Roest en corrosie
Vochtige lucht laat het staaldraad oxideren, vooral waar het om de aanhangstift en de stempen buigt. Verroest draad verliest sterkte en kan zonder waarschuwing knappen.
Ouderdom en metaalmoeheid
De snaren van piano's van 50 jaar of ouder zijn door miljoenen hamerslagen heen en weer gebogen. Oud draad wordt bros en breekt makkelijker, vooral tijdens het stemmen.
Toonhoogtecorrectie bij een verwaarloosde piano
Als een piano die veel te laag staat weer op toonhoogte wordt gebracht, krijgt elke snaar extra spanning te verduren. Oude of verroeste snaren begeven het dan het eerst.
Heel hard spelen
Steeds fortissimo spelen in de discant, waar de snaren het dunst zijn, kan een snaar laten breken, vooral als de hamers hard zijn en groeven hebben.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Speel elke toon in het gebied langzaam en luister welke dunner of anders klinkt; noteer de plaats (tel vanaf de laagste toets).
- 2Open de klep en kijk, zonder iets aan te raken, of er een snaar opgekruld of slap is of dwars over andere snaren ligt.
- 3Ligt een gebroken uiteinde duidelijk los op andere snaren, dan kun je het voorzichtig weghalen zodat het niet zoemt; draag daarbij handschoenen en bescherm je ogen.
- 4Kijk of andere snaren donkerbruin of roestig zijn; zo weet de technicus hoe kwetsbaar de rest van de piano is.
- 5Speel de rest van de piano gewoon verder, maar sla de getroffen toon niet hard aan.
Wat je niet moet doen
- Probeer nooit zelf een snaar te vervangen, te verbinden of opnieuw op spanning te brengen. Elke snaar staat onder zo'n 70–90 kg spanning en kan terugzwiepen en je verwonden.
- Draai niet aan de stempennen om 'alles wat strakker te zetten'; je kunt meer snaren breken of het stemblok laten barsten.
- Speel niet hard op de overgebleven snaren van die toon; zij vangen nu de hele klap van de hamer op.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- Vaststellen welke toon het betreft
- Een duidelijk los uiteinde weghalen van andere snaren
- Kijken hoe roestig de andere snaren zijn
- De luchtvochtigheid in de kamer stabiel houden
Bel een technicus
- De gebroken snaar vervangen of verbinden
- Een nieuwe bassnaar op maat laten maken
- De nieuwe snaar in een paar bezoeken stemmen
- Beoordelen of meer snaren gevaar lopen
Wat een technicus doet
Een technicus haalt het gebroken draad weg en legt een nieuwe discantsnaar op van een rol met de juiste dikte, of bestelt een op maat omsponnen koperen bassnaar met de maten van de oude. Een discantsnaar duurt meestal minder dan een uur; voor een bassnaar kan het maken een week of twee duren. Nieuw draad blijft uitrekken, dus het moet de weken daarna een paar keer worden bijgestemd voordat het op toon blijft.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.