Symptomen
- De toets gaat omlaag en komt weer omhoog, maar er klinkt geen toon
- De toon is heel zwak, of je hoort in plaats daarvan een bonk of klik
- De toon klinkt alleen als je hard speelt, of alleen als je zacht speelt
- De tonen ernaast klinken normaal
Mogelijke oorzaken
Gebroken hamersteel of flens
De dunne houten steel waar de hamer op zit kan barsten, of de flens waarmee hij aan de mechaniek vastzit kan breken of losraken, waardoor de hamer de snaar nooit bereikt.
Hamer keert niet terug
Als de stoter niet terugkomt onder de hamer, door een gebroken veer of een verkeerd afgesteld onderdeel, beweegt de toets wel maar slaat de hamer bij de volgende aanslag niet aan.
Gebroken snaar
In de bas heeft een toon één of twee snaren, dus een gebroken snaar kan hem stom maken. In de discant wordt de toon eerder zachter dan stil.
Obstakel
Een potlood, speelgoed of een los onderdeel in de mechaniek kan de baan van de hamer blokkeren.
Probleem met demper of vilt
Heel soms dempt een demper die niet omhoog gaat, of een losgeraakt stuk vilt, de snaar.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Open bij een piano de bovenklep, of bij een vleugel de grote klep, en kijk naar de hamer terwijl je de stomme toets langzaam indrukt.
- 2Beweegt de hamer helemaal niet, dan zit het probleem tussen de toets en de mechaniek; beweegt hij wel maar stopt hij te vroeg, kijk dan of iets hem blokkeert.
- 3Bekijk de snaren van die toon en zoek naar een zichtbaar gebroken of opgekrulde snaar.
- 4Kijk of het linkerpedaal of een studeerdemper (bij veel piano's het middelste pedaal) is ingeschakeld; een viltstrook kan tonen heel zacht maken.
Wat je niet moet doen
- Steek je hand niet in de mechaniek terwijl je hard op toetsen drukt; hamers bewegen snel en kunnen beschadigd raken.
- Probeer een gebroken hamersteel niet ter plekke te lijmen met huishoudlijm; meestal moet hij eruit en goed gerepareerd of vervangen worden.
- Trek niet aan een gebroken snaar; het uiteinde is scherp en staat onder spanning.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- De studeerdemper of het linkerpedaal uitschakelen
- Een zichtbaar voorwerp uit de mechaniek halen
- Vaststellen of het aan de hamer of de snaar ligt
Bel een technicus
- Gebroken of losse hamer, steel of flens
- Gebroken snaar
- Hamer keert na een aanslag niet terug
- Meerdere stomme tonen tegelijk
Wat een technicus doet
Een technicus vervangt of lijmt de gebroken steel of flens, voorziet losse onderdelen van nieuwe asjes, stelt de stoterveer af of vervangt de gebroken snaar. De meeste losse stomme tonen worden in één bezoek van ongeveer 30-60 minuten verholpen; een nieuwe bassnaar heeft soms een extra stembeurt nodig als hij zich gezet heeft.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.