Pianotoets blijft beneden hangen: wat nu?

Symptomen

Eén toets blijft beneden nadat je hem speelt en veert niet terug
De toets komt omhoog als je hem met een nagel optilt en blijft daarna weer hangen
De toon kan blijven doorklinken omdat de demper opgetild blijft
Een toets staat al lager dan zijn buren voordat je hem speelt

Mogelijke oorzaken

Voorwerp onder de toets
Munten, pennen, haarspeldjes en klein speelgoed glippen tussen de toetsen en komen onder of achter de toets terecht, zodat hij niet meer omhoog kan.
Toets klem op de voorlijst of buurtoets
Een kromgetrokken voorlijst of een toets die zijwaarts is verschoven, kan de toets vasthouden in de lage stand.
Heel strakke bussen
Sterk opgezwollen vilten bussen kunnen bij vochtig weer de geleidepen zo vast klemmen dat de toets helemaal niet meer terugkomt.
Gebroken of klemmend mechaniekonderdeel
Een gebroken veer, een losgeraakte hamerflens, een gebroken hamersteel of een vastgelopen asje kan voorkomen dat de mechaniek terugkeert naar zijn beginstand.

Wat je veilig zelf kunt controleren

1Schijn met een zaklamp in de opening tussen de vastzittende toets en zijn buren en kijk of er iets ligt.
2Til de voorkant van de toets voorzichtig op met een nagel en kijk of hij vrij beweegt of op een bepaald punt blijft haken.
3Kijk of de buurtoetsen opzij geduwd zijn of de vastzittende toets raken.
4Bij een piano kun je de klep openen en naar de hamer van die toon kijken: hangt hij los of staat hij scheef, dan is er iets in de mechaniek gebroken.
5Schrijf de toon op en wanneer het begon (na een verhuizing, iets gemorst, een warme week); daar heeft de technicus wat aan.

Wat je niet moet doen

Duw de toets niet met gereedschap omhoog en blijf er niet hard op drukken; je kunt de toets of een mechaniekonderdeel breken.
Spuit geen smeermiddel in de toetsen of de mechaniek.
Haal de mechaniek niet uit een piano en schuif het klavier niet uit een vleugel om voorwerpen te zoeken, tenzij je dat al eens hebt gedaan.

Zelf oplossen of een vakman bellen

Dit lukt je meestal zelf

Een zichtbaar voorwerp tussen de toetsen weghalen met een dun kaartje
De luchtvochtigheid verlagen als er in de zomer meerdere toetsen plakken
De toets voorzichtig optillen om te zien of hij loskomt

Bel een technicus

Er is iets onder de toetsen gevallen dat je niet kunt bereiken
De hamer zit los, staat scheef of beweegt niet
De toets komt alleen terug als je hem met de hand optilt
Meerdere toetsen blijven hangen na morsen of een verhuizing

Wat een technicus doet

Een technicus haalt de voorlijst en zo nodig de toets of de mechaniek eruit, vist het voorwerp eruit en repareert of vervangt het gebroken onderdeel, zoals een hamersteel, veer of flens. Gewoon vuil weghalen kost ongeveer 15-30 minuten. Een gebroken mechaniekonderdeel repareren duurt meestal 30-60 minuten en lukt vaak in één bezoek.

Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.

Veelgestelde vragen

Kan ik blijven spelen als er één toets beneden blijft?

Dat kan, maar sla niet hard op die toets, en houd er rekening mee dat een vastzittende toets de demper vaak opgetild houdt, zodat de toon blijft doorklinken. Laat het nakijken voordat een klein probleem een gebroken onderdeel wordt.

Hoe krijg ik een munt onder een pianotoets vandaan?

Zie je hem, schuif hem er dan uit met een dun plastic kaartje. Is hij onder de toetsen gevallen, dan moeten de voorlijst of de toetsen eruit, en dat is voor een technicus een klein klusje.

Waarom komt de toets terug als ik hem optil?

Dat wijst meestal op wrijving of een obstakel en niet op een gebroken veer. Vaak gaat het om opgezwollen bussen of een toets die langs de voorlijst schuurt.

Pianotoets blijft hangen? Oorzaken en wat je nu doet