Symptomen
- Het rechterpedaal intrappen doet niets; tonen stoppen zodra je de toetsen loslaat
- Tonen blijven doorklinken, ook als het pedaal omhoog is (de dempers blijven van de snaren af)
- Het pedaal voelt los of slap aan of zakt tot op de vloer
- Maar een deel van het klavier klinkt door, of sommige dempers gaan niet omhoog
- Het pedaal werkt wel, maar is stroef of maakt veel lawaai
Mogelijke oorzaken
Gevallen of losgeraakte stang
Bij een piano verbindt een houten stokje de pedaalhefboom met de demperheflat. Dat kan uit zijn houder glippen, vooral na een verhuizing.
Losse stelmoer of gebroken veer
De slag van het pedaal wordt ingesteld met een moer of schroef, en een veer brengt het terug. Met een losse moer of gebroken veer wordt het pedaal slap of blijft het beneden.
Problemen met de pedaallier van een vleugel
Bij een vleugel kunnen de lier of de steunen ervan verschoven zijn, zodat de pedaalstang het dempermechaniek niet goed meer bereikt.
Klemmende of ontregelde dempers
Opgezwollen bussen, vuil of verkeerd afgestelde dempers kunnen ervoor zorgen dat sommige of alle dempers niet omhoog gaan, of niet terugvallen op de snaren.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Trap het pedaal in en kijk boven in de piano: bewegen de dempers überhaupt? Zo weet je of het probleem in de verbinding of in de dempers zit.
- 2Haal bij een piano het onderste voorpaneel eraf en kijk of het rechtopstaande houten stokje nog tussen de pedaalhefboom en de mechaniek zit.
- 3Is het stokje er gewoon uit gevallen, dan kun je het vaak met de hand terugzetten in de gaatjes; is het gebroken of blijft het niet zitten, laat het dan zo.
- 4Controleer bij een vleugel onder het instrument of de pedaallier stevig vastzit en de steunen goed tegen de vloer staan.
- 5Kijk op de bodem van de kast of er een gebroken veer of losse moer ligt en bewaar onderdelen die je vindt.
Wat je niet moet doen
- Trap het pedaal niet hard in en ga er niet op staan om het te laten werken; je kunt de hefboom of het pedaalwerk breken.
- Spuit geen smeermiddel in de mechaniek of op het dempervilt.
- Haal de mechaniek van een piano er niet uit om bij de dempers te komen; die is zwaar, kwetsbaar en makkelijk te beschadigen.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- Controleren of de dempers bewegen
- Een uitgevallen stokje terugzetten
- De liersteunen van een vleugel vastzetten
- Losse onderdelen bewaren
Bel een technicus
- Gebroken stangen, veren of moeren vervangen
- De slag en het heffen van het pedaal reguleren
- Klemmende dempers en bussen vrijmaken
- Dempers verhelpen die doorklinken of niet omhoog gaan
Wat een technicus doet
Een technicus verbindt of vervangt het gebroken onderdeel, stelt het pedaal zo af dat de dempers gelijkmatig en op het juiste moment omhoog gaan, en maakt klemmende demperhefbomen of bussen vrij. De meeste problemen met het rechterpedaal worden ter plekke in minder dan een uur verholpen; voor een gebroken hefboom of gietstuk moet soms een onderdeel worden besteld.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.