Symptomen
- Het linkerpedaal intrappen maakt geen verschil in volume of klank
- Het pedaal voelt los of slap aan of blijft beneden
- Bij een vleugel schuift het klavier niet opzij als je het pedaal intrapt
- Het pedaal bonkt, of het klavier schuift ongelijk of blijft hangen
Mogelijke oorzaken
Losgeraakte stang of stokje
Bij een piano verbindt een stokje of stang het pedaal met de hamerlat; bij een vleugel duwt een stang het toetsenraam opzij. Valt die eruit of schiet hij los, dan doet het pedaal niets.
Gebroken of slappe terugslagveer
Zonder veer kan het pedaal beneden blijven, of keert de mechaniek van een vleugel niet terug naar het midden.
Ontregeld
Is de slag te kort ingesteld, dan beweegt de hamerlat of de mechaniek nauwelijks en hoor je weinig verschil.
Hamers al erg hard of versleten
Bij een vleugel werkt una corda doordat de hamers een minder versleten deel van het vilt gebruiken. Erg versleten of harde hamers maken het verschil dat je hoort kleiner.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Open bij een piano de klep en kijk naar de hamerlat: als je het linkerpedaal intrapt, moeten alle hamers naar voren schuiven, richting de snaren.
- 2Kijk bij een vleugel naar het klavier: het moet een paar millimeter naar rechts schuiven als je het pedaal intrapt en terugkomen als je het loslaat.
- 3Haal bij een piano het onderste voorpaneel eraf en controleer of het stokje of de stang van het linkerpedaal op zijn plek zit en de veer vastzit.
- 4Controleer bij een vleugel de pedaallier en de steunen eronder en kijk of er een stang is uitgevallen.
- 5Heb je een middelste pedaal, controleer dan of je het niet verwart met de studeerdemper of het sostenutopedaal.
Wat je niet moet doen
- Duw het klavier van een vleugel niet met de hand opzij om het te 'helpen'; je kunt het toetsenraam of de mechaniek beschadigen.
- Haal de mechaniek of het klavier er niet zelf uit.
- Smeer de mechaniek of het toetsenraam niet met sprays.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- Controleren of de hamers of het klavier bewegen
- Een uitgevallen stokje terugzetten
- De liersteunen van een vleugel controleren
- Nagaan welk pedaal wat doet
Bel een technicus
- Gebroken veren of stangen vervangen
- De verschuiving of de slag van de lat afstellen
- Een klemmend toetsenraam van een vleugel verhelpen
- Hamers intoneren zodat het pedaal effect heeft
Wat een technicus doet
Een technicus verbindt of vervangt de stangen, stelt in hoe ver de hamerlat of de mechaniek beweegt, en zorgt er bij een vleugel voor dat het toetsenraam vrij schuift en naar het midden terugkeert, met hamers die de juiste snaren raken. Gewoon opnieuw verbinden is een kwestie van minuten; de verschuiving afstellen en de hamers intoneren voor een echt una-corda-effect duurt langer en gebeurt vaak samen met een stembeurt.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.