Symptomen
- Een piep of kraak telkens als je een pedaal intrapt of loslaat
- Een bonk of klop als het pedaal weer omhoog komt
- Het geluid verandert als je het pedaal maar half intrapt
- Het piepen begon nadat de piano verhuisd is of de vloer is vervangen
Mogelijke oorzaken
Droge draaipunten
De pedaalhefbomen en stangen van het pedaalwerk draaien om pennen en bussen die na verloop van tijd uitdrogen en gaan piepen.
Versleten vilt- of leerkussentjes
Kleine kussentjes van vilt en leer voorkomen dat metaal en hout elkaar raken. Als ze verslijten of eraf vallen, gaan onderdelen klikken, kloppen of piepen.
Losse schroeven en beugels
Door trillingen raken de schroeven van de pedaalkast, de lier of het pedaalwerk los, zodat onderdelen langs elkaar schuren en kraken.
Veren en contactpunten
De terugslagveer of het punt waar een stang een hefboom raakt, kan schuren en piepen, vooral na een verhuizing.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Trap één pedaal tegelijk langzaam in om te vinden welk pedaal piept, en luister of het geluid bij de vloer of binnen in de kast zit.
- 2Haal bij een piano het onderste voorpaneel eraf (meestal vastgezet met een veerclip of draaiknopje) en kijk naar de stangen en hefbomen van het pedaalwerk terwijl iemand anders het pedaal intrapt.
- 3Kijk bij een vleugel naar de pedaallier onder het instrument: controleer of de steunen van de lier stevig tegen de vloer staan en de schroeven van de lier vastzitten.
- 4Draai een duidelijk losse schroef van de pedaalkast of lier met de hand vast met de juiste schroevendraaier, zonder te forceren.
- 5Kijk of er een vilt- of leerkussentje op de bodem van de kast is gevallen; bewaar het voor de technicus.
Wat je niet moet doen
- Spuit geen WD-40, olie of siliconen in de piano: het druppelt op vilt, verzamelt stof en kan in de mechaniek terechtkomen.
- Buig geen pedaalstangen of veren om het geluid te stoppen; dat verandert de werking van het pedaal en kan ervoor zorgen dat de dempers niet goed meer omhoog gaan.
- Haal de lier van een vleugel er niet af zonder ondersteuning; hij draagt een deel van het pedaalsysteem en moet weer goed worden teruggeplaatst.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- Vaststellen welk pedaal het geluid maakt
- Een duidelijk losse schroef van lier of beugel vastdraaien
- De liersteunen van een vleugel bijstellen
- Gevallen viltkussentjes bewaren
Bel een technicus
- Draaipunten schoonmaken en smeren met de juiste middelen
- Versleten vilt en leer vervangen
- Lawaaiige veren en bussen verhelpen
- Het pedaal reguleren zodat het soepel werkt
Wat een technicus doet
Een technicus spoort het geluid op, maakt de draaipunten schoon en brengt alleen waar metaal op metaal komt een speciaal smeermiddel voor piano's aan, vervangt versleten vilt- en leerkussentjes en draait losse onderdelen vast of voorziet ze van nieuwe bussen. Bij een vleugel worden tegelijk de liersteunen en pedaalstangen afgesteld. Dat gaat meestal snel, vaak in 30–60 minuten, en is makkelijk te combineren met een gewone stembeurt.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.