Symptomen
- Tonen sterven snel weg en missen glans
- De discant klinkt dun of wollig in plaats van helder
- De piano klinkt lager dan opnames of andere instrumenten
- De klank voelt zachter in vochtige maanden
Mogelijke oorzaken
Ontstemd en te laag
Een piano die lang niet gestemd is, zakt in toonhoogte, en de snaren binnen elke toon klinken niet meer gelijk, waardoor de helderheid verdwijnt.
Versleten of te zachte hamers
Het vilt van de hamers krijgt groeven en wordt plat door het spelen, of is te veel zachter gemaakt, wat een gedempte klank geeft.
Luchtvochtigheid
Vochtige lucht laat vilt en de zangbodem opzwellen, waardoor de klank doffer en de mechaniek trager wordt.
De kamer en de opstelling
Vloerkleden, zware gordijnen, banken en een piano tegen een zachte wand slokken allemaal hoge frequenties op.
Studeerdemper ingeschakeld
Bij veel piano's laat het middelste pedaal een viltstrook tussen hamers en snaren zakken, waardoor de piano erg gedempt klinkt.
Wat je veilig zelf kunt controleren
- 1Kijk of het middelste pedaal niet opzij is vastgezet; bij piano's blijft deze demper vaak per ongeluk aan staan.
- 2Open de klep (en bij een piano de bovenklep) en vergelijk de klank.
- 3Zet de piano een paar centimeter van de muur af en controleer of er niets tegenaan leunt.
- 4Meet de luchtvochtigheid met een hygrometer; streef naar ongeveer 40 tot 55 procent.
- 5Kijk wanneer de piano voor het laatst gestemd is; is dat meer dan een jaar geleden, begin dan met een stembeurt.
Wat je niet moet doen
- Vijl, schuur of verhard de hamers niet zelf; intoneren vraagt opleiding en is onomkeerbaar als het fout gaat.
- Haal geen vilt of onderdelen uit de mechaniek om de klank helderder te maken.
- Zet geen kachel of luchtontvochtiger die recht op de piano gericht is.
Zelf oplossen of een vakman bellen
Dit lukt je meestal zelf
- De studeerdemper uitschakelen
- De klep openen en de piano van de muur af zetten
- De luchtvochtigheid in de kamer regelen
Bel een technicus
- Stemmen en de toonhoogte op peil brengen
- De hamers intoneren voor meer helderheid
- Versleten hamers bijvijlen of vervangen
- Zangbodem en dempers controleren
Wat een technicus doet
Een technicus stemt de piano eerst op de juiste toonhoogte en intoneert daarna de hamers: hij vijlt het gegroefde vilt weer in vorm en past de dichtheid aan, zodat de klank gelijkmatig en helder is. Stemmen duurt ongeveer 1 tot 2 uur; intoneren kan tijdens hetzelfde bezoek of bij een volgend bezoek.
Op de snaren van een piano staat zo'n 18 tot 20 ton spanning. Moet je voor een reparatie de mechaniek openen, aan stempennen draaien of vlak bij de snaren werken, laat het dan over aan een technicus.