Objawy
- Niektóre dźwięki brzmią ostro, blaszanie albo dużo głośniej niż sąsiednie
- W filcu młotka widać głębokie rowki w miejscu uderzania w struny
- Dźwięk brzmi dwa razy (podwójne uderzenie) albo się zacina przy cichej grze
- Młotek się chwieje, klika albo spoczywa na innej wysokości niż pozostałe
- Dziury lub wytarte miejsca w filcu
Prawdopodobne przyczyny
Zużyty i wyżłobiony filc
Lata gry ubijają filc i wycinają rowki w miejscu styku ze strunami. Brzmienie staje się jasne i nierówne, a młotek może słabo trafiać w sąsiednie struny.
Stwardniały filc
Filc twardnieje z wiekiem i użytkowaniem, przez co dźwięk jest ostry i głośny nawet przy cichym graniu.
Luźne główki młotków lub flansze
Klejenia wysychają, a śruby flansz się luzują, zwłaszcza w suchym powietrzu. Luźny młotek klika, chwieje się albo uderza pod kątem.
Rozregulowany mechanizm
Jeśli wyzwolenie, opad i chwytanie młotka nie są właściwie ustawione, młotki mogą blokować się o struny, odbijać i uderzać dwa razy albo nie powtarzać szybko dźwięku.
Szkody od moli lub myszy
Larwy moli zjadają wełniany filc, zostawiając dziury w młotkach i innych filcach, co zmienia brzmienie i powoduje hałasy.
Co możesz bezpiecznie sprawdzić sam
- 1Zagraj powoli każdy klawisz cicho i średnio głośno i zaznacz dźwięki, które brzmią inaczej, uderzają podwójnie albo klikają.
- 2Otwórz klapę (a w pianinie przedni panel) i obejrzyj młotki: czy nie mają rowków, dziur, gołego drewna albo czy któryś nie stoi krzywo.
- 3Poszukaj larw moli, małych białych oprzędów lub odchodów wokół filców.
- 4Delikatnie porusz palcem na boki trzonkiem podejrzanego młotka; wyraźny luz w porównaniu z sąsiednimi oznacza luźną śrubę flanszy lub klejenie.
- 5Zapisz wiek instrumentu i, jeśli wiesz, kiedy ostatnio serwisowano młotki.
Czego nie robić
- Nie piłuj, nie szlifuj ani nie nakłuwaj młotków sam; łatwo trwale zepsuć ich kształt i intonację.
- Nie pryskaj WD-40, olejem ani silikonem nigdzie w mechanizmie; środek wsiąka w filce i drewniane osie i sprawia, że klawisze chodzą ociężale.
- Nie dokręcaj śrub flansz przypadkowymi śrubokrętami; za mocne dokręcenie może rozszczepić drewno albo zablokować oś.
Zrób to sam czy wezwij fachowca
Zwykle poradzisz sobie sam
- Zaznaczenie problematycznych dźwięków
- Obejrzenie młotków pod kątem rowków i dziur
- Sprawdzenie, czy nie ma śladów moli
- Utrzymywanie stałej wilgotności w pokoju
Wezwij stroiciela
- Profilowanie (piłowanie) wyżłobionych młotków
- Intonacja młotków dla równego brzmienia
- Dokręcenie flansz i przyklejenie luźnych główek
- Regulacja mechanizmu lub wymiana młotków
Co zrobi stroiciel
Stroiciel może przywrócić kształt zużytym młotkom, spiłowując wyżłobioną warstwę, a potem zintonować je igłami lub utwardzaczem, aby brzmienie było równe na całej klawiaturze. Luźne główki przykleja się na nowo, śruby flansz dokręca, a podwójne uderzenia usuwa się regulacją wyzwolenia i chwytania. Profilowanie i intonacja trwają zwykle od pół dnia do dnia; mocno zużyte lub zjedzone przez mole młotki mogą wymagać zamówienia nowego kompletu dla twojego instrumentu.
Struny pianina naciągnięte są z siłą około 18–20 ton. Jeśli naprawa wymaga otwierania mechanizmu, kręcenia kołkami stroikowymi albo pracy w pobliżu strun, zostaw ją stroicielowi.