Objawy
- Widoczne pęknięcie wzdłuż słojów płyty rezonansowej
- Brzęczenie lub grzechotanie przy niektórych dźwiękach, czasem tylko przy suchej pogodzie
- Słabe, krótkie wybrzmiewanie w porównaniu z tym, jak instrument brzmiał kiedyś
- Żebro pod płytą, które się od niej oddzieliło
Prawdopodobne przyczyny
Wysychanie i kurczenie
Płyta rezonansowa to cienki świerk. Gdy wielokrotnie wysycha, kurczy się w poprzek słojów, aż drewno pęka.
Cykle wilgotności
Lata pęcznienia w wilgotnych porach roku i kurczenia w suchych ściskają i nadwyrężają włókna drewna.
Wiek
Przez dziesięciolecia płyta traci część wypukłości, czyli lekkiego łuku, który przenosi nacisk strun, przez co pęknięcia są bardziej prawdopodobne, a brzmienie słabsze.
Co możesz bezpiecznie sprawdzić sam
- 1Posłuchaj, czy coś brzęczy: zagraj każdy dźwięk i zapisz te, które grzechoczą.
- 2Sprawdź, czy brzęczenie nasila się w suchych okresach, co wskazuje na płytę lub żebra.
- 3Poszukaj luźnych przedmiotów na instrumencie lub w środku; one też powodują brzęczenie.
- 4Utrzymuj stałą wilgotność 40–50%, żeby pęknięcie się nie poszerzało.
Czego nie robić
- Nie lekceważ pęknięcia, które brzęczy; luźne żebra mogą się pogarszać.
- Nie wypełniaj sam pęknięcia klejem, szpachlą ani taśmą.
- Nie stawiaj instrumentu przy grzejniku ani nawiewie klimatyzacji, bo to może poszerzać pęknięcia.
Zrób to sam czy wezwij fachowca
Zwykle poradzisz sobie sam
- Wykluczenie luźnych przedmiotów jako źródła brzęczenia
- Kontrola wilgotności
- Notowanie, które dźwięki brzęczą i kiedy
Wezwij stroiciela
- Zlokalizowanie dokładnego źródła brzęczenia
- Przyklejenie luźnych żeber lub mostków
- Wklejenie świerkowej wstawki w pęknięcie
- Ocena wypukłości płyty i nacisku strun na mostek
Co zrobi stroiciel
Stroiciel najpierw sprawdza, czy pęknięcie w ogóle wpływa na brzmienie, bo wiele nie wpływa. Brzęczące pęknięcie lub luźne żebro często można przykleić albo wkleić w nie listewkę ze świerku; drobne naprawy da się wykonać na miejscu podczas wizyty, a pełna naprawa lub wymiana płyty rezonansowej to duża renowacja warsztatowa, opłacalna tylko w instrumencie wysokiej klasy.
Struny pianina naciągnięte są z siłą około 18–20 ton. Jeśli naprawa wymaga otwierania mechanizmu, kręcenia kołkami stroikowymi albo pracy w pobliżu strun, zostaw ją stroicielowi.